Moet Je Rekenmachine Op Examenstand

Bereken of jouw rekenmachine voldoet aan de examenregels en ontdek welke instellingen je moet aanpassen.

Complete gids: Moet je rekenmachine op examenstand in 2024?

Het correct instellen van je rekenmachine voor examens is cruciaal om problemen te voorkomen. Deze uitgebreide gids behandelt alles wat je moet weten over de examenstand, inclusief de officiële regels, stapsgewijze instructies voor verschillende merken, en veelgemaakte fouten die kunnen leiden tot diskwalificatie.

1. Waarom is examenstand verplicht?

De examenstand (ook wel “exam mode” genoemd) is verplicht gesteld om:

• Gelijke kansen te waarborgen voor alle kandidaten
• Fraude te voorkomen door opgeslagen formules of programma’s
• Te voldoen aan de landelijke examenreglementen van het College voor Toetsen en Examens (CvTE)
• De integriteit van het examenproces te behouden

Volgens de Regeling eindexamens VO 2024 (artikel 31) moeten alle grafische en programmeerbare rekenmachines in examenstand staan tijdens centrale examens. Dit geldt voor alle schooltypen: VMBO, HAVO, VWO en MBO niveau 4.

2. Welke rekenmachines moeten in examenstand?

Niet alle rekenmachines hoeven in examenstand. Hier een duidelijk overzicht:

Type rekenmachine	Examenstand vereist?	Toegestaan op examen
Basisrekenmachine (bijv. Casio MX-8)	Nee	Ja (alleen VMBO BB/KB)
Wetenschappelijke rekenmachine (bijv. Casio fx-82)	Nee	Ja (alle niveaus)
Grafische rekenmachine (bijv. TI-84 Plus)	Ja	Ja (alleen met examenstand)
Programmeerbare rekenmachine (bijv. Casio fx-9860)	Ja	Ja (alleen met examenstand)
Rekenmachine met CAS (bijv. TI-Nspire CX CAS)	Ja	Nee (verboden op alle examens)

Let op: Vanaf 2023 zijn rekenmachines met Computer Algebra System (CAS) volledig verboden op alle centrale examens in Nederland, zelfs in examenstand. Dit geldt voor modellen zoals de TI-Nspire CX CAS en HP Prime.

3. Stapsgewijze handleiding per merk

Casio rekenmachines (meest gebruikte merk in Nederland)

1. Examenmodus activeren:
   • Druk op [SHIFT] + [9] (CLR) + [3] (All)
   • Selecteer “Exam” met de pijltjestoetsen
   • Bevestig met [=]
2. Geheugen wissen:
   • Druk op [SHIFT] + [9] (CLR) + [1] (Memory)
   • Selecteer “All” en bevestig met [=]
3. Controleer de examenstand:
   • Druk op [SHIFT] + [1] (SETUP)
   • Ga naar “Exam” – hier moet “On” staan

Populaire Casio-modellen die examenstand ondersteunen:

• fx-991DE X (meest gebruikt in Nederland)
• fx-82DE X
• fx-87DE X
• fx-9860GII (grafisch)

Texas Instruments (TI) rekenmachines

1. Examenmodus activeren (TI-84 Plus CE):
   • Druk op [2nd] + [+] (MEM)
   • Selecteer “7:Reset”
   • Kies “2:Default”
   • Druk op [2nd] + [0] (CATALOG)
   • Scroll naar “ExamMode” en druk op [ENTER]
   • Selecteer “1:Activate” en bevestig
2. Geheugen wissen:
   • Druk op [2nd] + [+] (MEM)
   • Selecteer “4:ClrAllLists”
   • Bevestig met [ENTER]

Let op: TI-rekenmachines tonen een knipperend “EXAM” icoon in de rechtenbovenhoek wanneer de examenmodus actief is.

HP rekenmachines

HP gebruikt een ander systeem. Voor de HP Prime:

1. Druk op de [Toolbox] knop
2. Selecteer “Exam Mode”
3. Kies “Activate Exam Mode”
4. Voer de beveiligingscode in (meestal “1234” voor schoolmodus)

4. Veelgemaakte fouten en hoe ze te voorkomen

Fout	Risico	Oplossing
Vergeten examenmodus te activeren	Diskwalificatie (directe overtreding)	Controleer altijd met [SHIFT]+[1] (SETUP) bij Casio
Niet alle geheugen gewist	Waarschuwing of puntenaftrek	Voer dubbele reset uit: eerst geheugen, dan examenmodus
Verkeerd model meenemen	Rekenmachine wordt afgepakt	Controleer de toegestane modellenlijst van Cito
Batterij te laag tijdens examen	Rekenmachine doet het niet	Vervang batterijen 2 dagen voor het examen
Programma’s niet verwijderd	Diskwalificatie (considered fraud)	Gebruik [SHIFT]+[9]+[3] om alle programma’s te wissen

5. Wat gebeurt er als je rekenmachine niet in examenstand staat?

De gevolgen kunnen ernstig zijn:

• Directe diskwalificatie: Bij ontdekking tijdens het examen wordt je werk ingetrokken (artikel 38 Examenreglement)
• Puntenaftrek: Bij achteraf ontdekte overtredingen kan het CvTE 10-20% punten aftrekken
• Melding bij de examencommissie: Herhaalde overtredingen kunnen leiden tot een officieel rapport
• Vertraging in diplomering: Onderzoek kan leiden tot uitgestelde uitslag

In 2023 werden 127 kandidaten gediskwalificeerd wegens rekenmachine-gerelateerde overtredingen, volgens het jaarverslag van DUO. Dit was een stijging van 18% ten opzichte van 2022.

6. Tips voor de examendag

1. Dubbelcheck je model: Raadpleeg de officiële lijst van toegestane rekenmachines (bijlage 4)
2. Oefen met examenstand: Maak proefexamens met de examenmodus aan om vertrouwd te raken met beperkingen
3. Neem reservebatterijen mee: Sommige examenzalen hebben geen vervangende batterijen
4. Kom 30 minuten eerder: Zo heb je tijd voor laatste controles en eventuele problemen
5. Vraag om controle: Laat je surveillant je rekenmachine controleren voor het examen begint

7. Veelgestelde vragen

Vraag: Mag ik mijn rekenmachine tijdens het examen resetten als ik merkt dat de examenstand niet aan staat?

Antwoord: Nee, tijdens het examen mag je geen instellingen meer wijzigen. Je moet voor aanvang zeker weten dat alles correct is ingesteld.

Vraag: Hoe weet ik zeker dat alle programma’s verwijderd zijn?

Antwoord: Bij Casio: druk op [PRGM], als er geen programma’s verschijnen is het geheugen leeg. Bij TI: druk op [PRGM] en selecteer “Exec” – er zouden geen programma’s moeten verschijnen.

Vraag: Mijn rekenmachine heeft geen examenmodus, mag ik hem toch gebruiken?

Antwoord: Alleen als het een niet-programmeerbare wetenschappelijke rekenmachine is (bijv. Casio fx-82DE X). Grafische rekenmachines zonder examenmodus zijn verboden.

Vraag: Wat als mijn rekenmachine tijdens het examen in examenmodus crasht?

Antwoord: Meld dit direct aan de surveillant. Je mag meestal een reserve-rekenmachine lenen van de school, maar deze moet wel hetzelfde model zijn.

8. Toekomstige ontwikkelingen

Het CvTE overweegt vanaf 2025 nog strengere regels:

• Verplichte registratie: Rekenmachines moeten voor het examen geregistreerd worden
• Digitale controle: Scannen van rekenmachines bij binnenkomst met speciale apparatuur
• Beperkte modellen: Alleen nog maar 3 goedgekeurde modellen per merk
• Biometrische koppeling: Examenmodus gekoppeld aan vingerafdruk (in testfase)

Deze maatregelen komen voort uit onderzoek van de ECBO dat aantoonde dat 1 op de 8 leerlingen in 2022 onbedoeld de verkeerde instellingen gebruikte.

9. Alternatieven als je rekenmachine niet voldoet

Als je rekenmachine niet aan de eisen voldoet, zijn dit je opties:

1. Leen een schoolrekenmachine: Veel scholen hebben examen-klaar gemaakte rekenmachines beschikbaar
2. Koop een goedgekeurd model: De Casio fx-991DE X is verkrijgbaar vanaf €25 en voldoet aan alle eisen
3. Gebruik een basisrekenmachine: Alleen mogelijk voor VMBO BB/KB (geen grafische mogelijkheden)
4. Vraag om uitzondering: Bij medische redenen (bijv. dyscalculie) kan het CvTE een uitzondering verlenen

Let op: Het kopen van een tweedehands rekenmachine wordt afgeraden, tenzij je zeker weet dat:

• Alle vorige gegevens zijn gewist
• De examenmodus werkt
• Het model op de goedgekeurde lijst staat

10. Conclusie en laatste checklist

Het correct instellen van je rekenmachine is net zo belangrijk als leren voor je examen. Met deze laatste checklist voorkom je problemen:

✅ Ultieme examenstand checklist

1. Controleer of je model op de officiële lijst staat
2. Activeer de examenmodus volgens de merk-specifieke instructies
3. Wis ALLE geheugen en programma’s (dubbelcheck!)
4. Test alle benodigde functies in examenmodus (bijv. statistiek, matrices)
5. Vervang de batterijen als ze ouder zijn dan 6 maanden
6. Neem een printout mee van de instellingen (als bewijs)
7. Laat je rekenmachine controleren door je docent voor het examen
8. Kom 30 minuten eerder om technische problemen op te lossen

Door deze stappen zorgvuldig te volgen, voorkom je stress op de examendag en zorg je ervoor dat je je volledig kunt concentreren op de vragen. Succes met je examens!