Cách Xem Các Ứng Dụng Trên Máy Tính

Nhập thông tin để phân tích cách xem và quản lý ứng dụng trên máy tính của bạn

Hướng dẫn toàn tập: Cách xem các ứng dụng trên máy tính (2024)

Việc quản lý và xem các ứng dụng trên máy tính là kỹ năng cơ bản nhưng vô cùng quan trọng đối với mọi người dùng. Cho dù bạn muốn kiểm tra ứng dụng đang chạy, tìm kiếm chương trình đã cài đặt, hay quản lý các ứng dụng khởi động cùng hệ thống, bài viết này sẽ cung cấp cho bạn các phương pháp chi tiết và hiệu quả nhất cho tất cả hệ điều hành phổ biến.

Windows

• Sử dụng Settings → Apps
• Task Manager cho ứng dụng đang chạy
• Control Panel (phương pháp cũ)
• PowerShell cho người dùng nâng cao

macOS

• Finder → Applications folder
• Launchpad cho giao diện trực quan
• Activity Monitor cho quá trình đang chạy
• Terminal commands cho quản lý sâu

Linux

• Software Center (tùy distro)
• Terminal với dpkg, rpm, pacman
• System Monitor cho quá trình
• Synaptic Package Manager

1. Cách xem ứng dụng trên Windows (Chi tiết từng phương pháp)

1.1. Sử dụng Settings (Phương pháp tiêu chuẩn)

1. Nhấn Win + I để mở Settings
2. Chọn Apps → Apps & features
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Danh sách tất cả ứng dụng đã cài đặt
   • Kích thước từng ứng dụng
   • Ngày cài đặt
   • Tùy chọn gỡ cài đặt
4. Sử dụng thanh tìm kiếm ở trên cùng để lọc ứng dụng
5. Nhấn vào mũi tên sắp xếp để thay đổi thứ tự hiển thị

Lưu ý: Trong Windows 11, bạn có thể nhấn chuột phải vào biểu tượng Start → chọn “Apps and Features” để truy cập nhanh hơn.

1.2. Sử dụng Control Panel (Phương pháp cũ)

1. Mở Control Panel bằng cách tìm kiếm “control panel” trong thanh tìm kiếm
2. Chọn Programs → Programs and Features
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Danh sách ứng dụng desktop truyền thống
   • Ngày cài đặt
   • Kích thước (không chính xác bằng Settings)
   • Tùy chọn sửa đổi/gỡ cài đặt
4. Nhấn vào cột tiêu đề để sắp xếp

So với Settings, Control Panel không hiển thị các ứng dụng Universal (UWP) từ Microsoft Store. Đây là điểm khác biệt quan trọng cần lưu ý.

1.3. Sử dụng Task Manager để xem ứng dụng đang chạy

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager
2. Chọn tab Processes
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Tất cả ứng dụng và quá trình đang chạy
   • Mức sử dụng CPU, RAM, Đĩa, Mạng
   • Tên công ty phát triển
   • Tùy chọn kết thúc tác vụ
4. Nhấn chuột phải vào tiêu đề cột để thêm/bớt thông tin hiển thị

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Thích hợp cho
Settings	Hiển thị tất cả loại ứng dụng Giao diện hiện đại Thông tin chi tiết	Không thấy quá trình nền Không quản lý được dịch vụ	Người dùng phổ thông
Control Panel	Quen thuộc với người dùng cũ Hiển thị thông tin sửa đổi	Không hiển thị app UWP Giao diện cũ	Người dùng Windows cũ
Task Manager	Xem ứng dụng đang chạy Quản lý tài nguyên Kết thúc tác vụ nhanh	Không thấy app không chạy Thông tin có thể phức tạp	Kỹ thuật viên, người dùng nâng cao

1.4. Sử dụng PowerShell cho quản lý ứng dụng nâng cao

Đối với người dùng nâng cao, PowerShell cung cấp khả năng quản lý ứng dụng mạnh mẽ:

# Liệt kê tất cả ứng dụng đã cài đặt

Get-ItemProperty HKLM:\Software\Wow6432Node\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\* |

Select-Object DisplayName, DisplayVersion, Publisher, InstallDate, EstimatedSize |

Format-Table -AutoSize

# Liệt kê ứng dụng UWP (Windows 10/11)

Get-AppxPackage | Select-Object Name, Version, InstallLocation

Lệnh trên sẽ trả về danh sách chi tiết tất cả ứng dụng đã cài đặt, bao gồm:

• Tên ứng dụng (DisplayName)
• Phiên bản (DisplayVersion)
• Nhà phát triển (Publisher)
• Ngày cài đặt (InstallDate)
• Kích thước ước tính (EstimatedSize – tính bằng KB)

1.5. Xem ứng dụng khởi động cùng hệ thống

1. Mở Task Manager (Ctrl + Shift + Esc)
2. Chọn tab Startup
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Tất cả ứng dụng khởi động cùng Windows
   • Mức ảnh hưởng đến thời gian khởi động
   • Tùy chọn bật/tắt
4. Nhấn chuột phải vào ứng dụng → chọn “Disable” để vô hiệu hóa

Theo nghiên cứu của Microsoft, mỗi ứng dụng khởi động cùng hệ thống có thể làm chậm thời gian khởi động từ 2-10 giây tùy vào cấu hình máy. Vô hiệu hóa các ứng dụng không cần thiết có thể giảm thời gian khởi động lên đến 30% (Nguồn: Microsoft Docs).

2. Cách xem ứng dụng trên macOS

2.1. Sử dụng Finder để xem tất cả ứng dụng

1. Mở Finder (biểu tượng mặt cười trong Dock)
2. Trong thanh bên trái, chọn Applications
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Tất cả ứng dụng đã cài đặt
   • Có thể sắp xếp theo tên, ngày sửa đổi, kích thước
   • Tùy chọn tạo thư mục thông minh
4. Sử dụng thanh tìm kiếm ở góc trên bên phải để lọc ứng dụng

2.2. Sử dụng Launchpad cho giao diện trực quan

1. Nhấn vào biểu tượng Launchpad trong Dock (hoặc vuốt 3 ngón lên trên trackpad)
2. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Giao diện lưới các ứng dụng
   • Có thể tạo/tháo nhóm ứng dụng
   • Tìm kiếm nhanh bằng thanh tìm kiếm ở trên cùng
3. Nhấn giữ biểu tượng ứng dụng để xóa (chỉ với app từ App Store)

2.3. Sử dụng Activity Monitor để xem ứng dụng đang chạy

1. Mở Activity Monitor từ Applications → Utilities
2. Ở đây bạn sẽ thấy 5 tab:
   • CPU: Ứng dụng sử dụng nhiều CPU
   • Memory: Ứng dụng sử dụng nhiều RAM
   • Energy: Ứng dụng tiêu tốn pin
   • Disk: Ứng dụng sử dụng đĩa
   • Network: Ứng dụng sử dụng mạng
3. Nhấn vào tiêu đề cột để sắp xếp
4. Sử dụng thanh tìm kiếm ở góc trên bên phải

Activity Monitor trên macOS cung cấp thông tin chi tiết hơn Task Manager của Windows, đặc biệt là về tiêu thụ năng lượng – rất quan trọng cho người dùng laptop.

2.4. Sử dụng Terminal cho quản lý ứng dụng nâng cao

macOS dựa trên Unix nên cung cấp nhiều lệnh mạnh mẽ để quản lý ứng dụng:

# Liệt kê tất cả ứng dụng trong thư mục Applications

ls /Applications | more

# Tìm kiếm ứng dụng cụ thể

mdfind “kMDItemContentType == ‘com.apple.application-bundle'”

# Liệt kê ứng dụng khởi động cùng hệ thống

ls ~/Library/LaunchAgents

ls /Library/LaunchAgents

ls /Library/LaunchDaemons

2.5. Xem ứng dụng khởi động cùng hệ thống

1. Mở System Settings → General → Login Items
2. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Danh sách ứng dụng khởi động cùng hệ thống
   • Tùy chọn bật/tắt từng ứng dụng
   • Thông tin về tác động đến thời gian khởi động
3. Sử dụng nút “-” để xóa ứng dụng khỏi danh sách khởi động

Phương pháp	Số lượng ứng dụng hiển thị (trung bình)	Thông tin chi tiết	Khả năng quản lý
Finder	50-200	Tên ứng dụng Kích thước Ngày sửa đổi	Mở ứng dụng Xóa ứng dụng Tạo thư mục thông minh
Launchpad	30-100	Biểu tượng ứng dụng Tên ứng dụng	Mở ứng dụng Xóa app từ App Store Tạo nhóm ứng dụng
Activity Monitor	50-300 (đang chạy)	Sử dụng CPU/RAM ID quá trình Người dùng	Kết thúc quá trình Xem thông tin chi tiết Mở tệp liên quan

3. Cách xem ứng dụng trên Linux

3.1. Sử dụng Software Center (Giao diện đồ họa)

Mỗi bản phân phối Linux có Software Center riêng:

• Ubuntu: Ubuntu Software Center
• Fedora: GNOME Software
• Debian: Synaptic Package Manager
• Arch: Pamac (cho Manjaro)

Cách sử dụng chung:

1. Mở Software Center từ menu ứng dụng
2. Chọn tab “Installed” để xem ứng dụng đã cài đặt
3. Sử dụng thanh tìm kiếm để lọc ứng dụng
4. Nhấn vào ứng dụng để xem chi tiết và gỡ cài đặt

3.2. Sử dụng lệnh Terminal (Phương pháp mạnh mẽ nhất)

Linux cung cấp nhiều lệnh quản lý gói tùy theo hệ thống quản lý gói:

# Đối với hệ thống dùng APT (Debian/Ubuntu)

apt list –installed

# Đối với hệ thống dùng DNF (Fedora)

dnf list installed

# Đối với hệ thống dùng Pacman (Arch)

pacman -Qe # Xem gói cài đặt rõ ràng

pacman -Q # Xem tất cả gói

# Đối với hệ thống dùng Zypper (openSUSE)

zypper se –installed-only

Để xem thông tin chi tiết về một gói cụ thể:

apt show [tên-gói] # Deb/Ubuntu

dnf info [tên-gói] # Fedora

pacman -Si [tên-gói] # Arch (thông tin kho)

pacman -Qi [tên-gói] # Arch (thông tin cài đặt)

3.3. Sử dụng System Monitor để xem quá trình đang chạy

1. Mở System Monitor từ menu ứng dụng
2. Chọn tab Processes
3. Ở đây bạn sẽ thấy:
   • Tất cả quá trình đang chạy
   • Sử dụng CPU, RAM
   • ID quá trình (PID)
   • Người dùng sở hữu
4. Nhấn chuột phải vào quá trình để kết thúc hoặc thay đổi ưu tiên

3.4. Xem ứng dụng khởi động cùng hệ thống

Trên Linux, ứng dụng khởi động được quản lý thông qua:

• Systemd: Sử dụng lệnh systemctl list-unit-files --state=enabled
• Thư mục khởi động:
  • ~/.config/autostart/ (cho người dùng hiện tại)
  • /etc/xdg/autostart/ (cho tất cả người dùng)
• Crontab: Kiểm tra bằng lệnh crontab -l

Để vô hiệu hóa ứng dụng khởi động với Systemd:

systemctl –user disable [tên-dịch-vụ] # Cho người dùng hiện tại

sudo systemctl disable [tên-dịch-vụ] # Cho toàn hệ thống

4. So sánh phương pháp xem ứng dụng trên các hệ điều hành

Tính năng	Windows	macOS	Linux
Giao diện đồ họa tiêu chuẩn	Settings → Apps Control Panel	Finder → Applications Launchpad	Software Center Synaptic
Quản lý ứng dụng đang chạy	Task Manager	Activity Monitor	System Monitor
Quản lý khởi động	Task Manager → Startup	System Settings → Login Items	Systemd Thư mục autostart
Lệnh Terminal nâng cao	PowerShell WMIC	ls /Applications mdfind	apt/dnf/pacman systemctl
Khả năng tùy biến	Trung bình	Cao	Rất cao
Thông tin chi tiết	Kích thước Ngày cài đặt Phiên bản	Kích thước Ngày sửa đổi Thông tin bản quyền	Phụ thuộc Nguồn gốc Kích thước chính xác

5. Mẹo quản lý ứng dụng hiệu quả

5.1. Dọn dẹp ứng dụng không sử dụng

• Windows: Sử dụng tính năng “Storage sense” trong Settings → System → Storage
• macOS: Sử dụng “Optimize Storage” trong About This Mac → Storage
• Linux: Sử dụng lệnh sudo apt autoremove (Debian/Ubuntu) hoặc sudo dnf autoremove (Fedora)

Theo nghiên cứu của NIST, trung bình người dùng chỉ sử dụng khoảng 30% ứng dụng đã cài đặt trên máy tính của họ. Việc gỡ bỏ các ứng dụng không sử dụng có thể giải phóng từ 5-20GB dung lượng đĩa.

5.2. Quản lý ứng dụng khởi động

• Vô hiệu hóa các ứng dụng không cần thiết khởi động cùng hệ thống
• Sử dụng công cụ như:
  • Windows: Autoruns (từ Microsoft Sysinternals)
  • macOS: Lingon X
  • Linux: bum (Boot-Up Manager)
• Kiểm tra định kỳ (mỗi 3-6 tháng) danh sách khởi động

5.3. Sử dụng công cụ quản lý ứng dụng bên thứ ba

Một số công cụ hữu ích:

• Windows:
  • Revo Uninstaller (gỡ cài đặt sạch)
  • CCleaner (quản lý ứng dụng khởi động)
  • Geek Uninstaller
• macOS:
  • AppCleaner (gỡ cài đặt hoàn toàn)
  • CleanMyMac X
  • Hazel (tự động hóa)
• Linux:
  • Stacer (quản lý hệ thống toàn diện)
  • BleachBit (dọn dẹp)
  • Synaptic (quản lý gói nâng cao)

5.4. Sao lưu danh sách ứng dụng

Trước khi cài đặt lại hệ điều hành, bạn nên sao lưu danh sách ứng dụng:

• Windows:
  • Sử dụng dism /online /export-defaultappassociations:"C:\app-list.xml"
  • Hoặc công cụ như Belarc Advisor
• macOS:
  • Sử dụng system_profiler SPApplicationsDataType > apps.txt
  • Hoặc công cụ như AppFresh
• Linux:
  • Sử dụng apt-mark showmanual > installed-apps.txt (Debian/Ubuntu)
  • Hoặc dnf list installed > installed-apps.txt (Fedora)

6. Các vấn đề thường gặp và cách khắc phục

6.1. Không thể xóa ứng dụng

Nguyên nhân phổ biến:

• Ứng dụng đang chạy
• Quyền hạn không đủ
• Tệp hệ thống bị khóa
• Ứng dụng bị hỏng

Cách khắc phục:

1. Đóng ứng dụng hoàn toàn qua Task Manager/Activity Monitor
2. Chạy công cụ gỡ cài đặt với quyền admin/root
3. Sử dụng công cụ gỡ cài đặt chuyên dụng (Revo Uninstaller, AppCleaner)
4. Khởi động ở chế độ Safe Mode và thử xóa lại
5. Đối với Linux, sử dụng sudo apt purge [tên-gói] hoặc sudo dnf remove [tên-gói]

6.2. Ứng dụng không xuất hiện trong danh sách

Nguyên nhân:

• Ứng dụng cài đặt cho người dùng khác
• Ứng dụng portable (không cài đặt)
• Ứng dụng hệ thống ẩn
• Lỗi trong cơ sở dữ liệu cài đặt

Cách khắc phục:

1. Kiểm tra thư mục cài đặt thủ công (ví dụ: C:\Program Files trên Windows)
2. Sử dụng công cụ tìm kiếm toàn hệ thống (Everything trên Windows, Spotlight trên macOS)
3. Đối với Windows, chạy sfc /scannow trong CMD (admin) để sửa lỗi hệ thống
4. Đối với Linux, cập nhật cơ sở dữ liệu gói bằng sudo apt update hoặc sudo dnf makecache

6.3. Ứng dụng khởi động chậm

Nguyên nhân:

• Quá nhiều ứng dụng khởi động cùng hệ thống
• Ứng dụng bị lỗi hoặc xung đột
• Phần cứng không đủ mạnh
• Đĩa hệ thống bị phân mảnh (đối với HDD)

Cách khắc phục:

1. Vô hiệu hóa các ứng dụng khởi động không cần thiết
2. Cập nhật ứng dụng và hệ điều hành
3. Chạy công cụ chẩn đoán hệ thống
4. Đối với Windows, chạy chkdsk /f và defrag C: (nếu dùng HDD)
5. Nâng cấp RAM hoặc chuyển sang SSD nếu cần

7. Bảo mật khi quản lý ứng dụng

Khi quản lý ứng dụng, bạn cần lưu ý các vấn đề bảo mật sau:

• Nguồn gốc ứng dụng:
  • Chỉ cài đặt từ các nguồn đáng tin cậy (Microsoft Store, App Store, kho chính thức của Linux)
  • Kiểm tra chữ ký số của ứng dụng trước khi cài đặt
  • Sử dụng công cụ như VirusTotal để quét tệp cài đặt
• Quyền hạn:
  • Không chạy ứng dụng với quyền admin/root trừ khi cần thiết
  • Sử dụng tài khoản người dùng tiêu chuẩn cho các tác vụ hàng ngày
  • Cân nhắc sử dụng sandbox (Windows Sandbox, Firejail trên Linux)
• Cập nhật:
  • Luôn cập nhật ứng dụng và hệ điều hành
  • Sử dụng công cụ quản lý cập nhật tự động
  • Kiểm tra thường xuyên các bản vá bảo mật
• Giám sát:
  • Sử dụng công cụ như Process Explorer (Windows), lsof (Linux/macOS) để kiểm tra kết nối mạng của ứng dụng
  • Kiểm tra định kỳ các ứng dụng đang chạy
  • Sử dụng tường lửa để kiểm soát truy cập mạng

Theo báo cáo của US-CERT, hơn 60% các vụ tấn công mạng bắt nguồn từ phần mềm lỗi thời hoặc phần mềm độc hại được cài đặt thông qua các ứng dụng không rõ nguồn gốc. Việc quản lý ứng dụng cẩn thận có thể giảm đáng kể rủi ro bảo mật.

8. Tương lai của quản lý ứng dụng

Công nghệ quản lý ứng dụng đang phát triển với các xu hướng:

• Containerization:
  • Ứng dụng chạy trong container cách ly (Docker, Podman)
  • Giảm xung đột và cải thiện bảo mật
  • Dễ dàng quản lý phụ thuộc
• Cloud-native applications:
  • Ứng dụng chạy trên đám mây thay vì cài đặt local
  • Cập nhật tự động và liên tục
  • Giảm gánh nặng quản lý cho người dùng
• AI-assisted management:
  • Hệ thống tự động phát hiện và gỡ bỏ ứng dụng không sử dụng
  • Tối ưu hóa tự động ứng dụng khởi động
  • Dự đoán và ngăn chặn xung đột ứng dụng
• Unified package formats:
  • Flatpak và Snap trên Linux
  • MSIX trên Windows
  • Giảm sự phức tạp trong quản lý phụ thuộc

Theo dự báo của Gartner, đến năm 2025, hơn 50% ứng dụng doanh nghiệp sẽ chạy trong container, thay đổi đáng kể cách chúng ta quản lý và tương tác với phần mềm trên máy tính.

9. Kết luận

Việc quản lý và xem các ứng dụng trên máy tính là một kỹ năng quan trọng giúp bạn:

• Tối ưu hóa hiệu suất hệ thống
• Giải phóng dung lượng đĩa
• Cải thiện bảo mật
• Tiết kiệm thời gian khi tìm kiếm và sử dụng ứng dụng

Bài viết này đã cung cấp cho bạn:

• Các phương pháp chi tiết để xem ứng dụng trên Windows, macOS và Linux
• Cách quản lý ứng dụng khởi động để tăng tốc hệ thống
• Các công cụ và lệnh nâng cao cho người dùng chuyên nghiệp
• Mẹo bảo mật và tối ưu hóa
• Cái nhìn về tương lai của quản lý ứng dụng

Hãy thường xuyên kiểm tra và quản lý ứng dụng trên máy tính của bạn để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động ở trạng thái tốt nhất. Nếu bạn gặp bất kỳ vấn đề nào không được đề cập trong bài viết, đừng ngần ngại tìm kiếm thêm thông tin từ các nguồn uy tín hoặc hỏi ý kiến chuyên gia.

Bạn cần trợ giúp thêm?

Nếu bạn có câu hỏi cụ thể về cách quản lý ứng dụng trên hệ điều hành của mình, hãy để lại bình luận bên dưới. Chúng tôi sẽ cố gắng trả lời trong thời gian sớm nhất!

10. Tài nguyên bổ sung

Để tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể tham khảo các nguồn sau:

• Tài liệu chính thức về Windows Installer từ Microsoft
• Tài liệu về quản lý ứng dụng trên macOS từ Apple
• Hướng dẫn sử dụng APT trên Debian
• Quản lý gói trên RHEL từ Red Hat
• Hướng dẫn sử dụng Pacman trên Arch Linux