Mag Je Een Rekenmachine Gebruiken Bij De Rekentoets

Bereken of je een rekenmachine mag gebruiken bij jouw specifieke rekentoets

Mag je een rekenmachine gebruiken bij de rekentoets? (2024 Update)

Het gebruik van een rekenmachine bij de rekentoets is een veelgestelde vraag onder studenten in Nederland. De regels verschillen per onderwijsniveau, examenjaar en soms zelfs per school. In deze uitgebreide gids behandelen we alle belangrijke aspecten, inclusief de officiële richtlijnen, uitzonderingen en praktische tips.

Officiële regels per onderwijsniveau (2024)

Onderwijsniveau	Centraal Examen	Schoolexamen	Toegestane rekenmachine	Bron
VMBO (BB/KB)	Ja, bij rekenen	Afhankelijk van school	Basisrekenmachine	Rijksoverheid
VMBO (GL/TL)	Ja, bij wiskunde	Meestal toegestaan	Wetenschappelijke	Rijksoverheid
HAVO	Ja, bij wiskunde A/B	Meestal toegestaan	Wetenschappelijke	CVTE
VWO	Ja, bij wiskunde A/B/C	Meestal toegestaan	Grafische (wiskunde B)	CVTE
MBO (niveau 3/4)	Ja, bij rekenen	Afhankelijk van school	Basisrekenmachine	MBO Raad

Wanneer mag je géén rekenmachine gebruiken?

Er zijn specifieke situaties waarin het gebruik van een rekenmachine niet is toegestaan:

1. Rekentoets 2F/3F basisvaardigheden: Bij de verplichte rekentoetsen voor taal en rekenen (2F/3F) is een rekenmachine vaak alleen toegestaan bij bepaalde onderdelen. Volgens het Steunpunt Taal en Rekenen MBO mag je bij de onderdelen ‘Getallen’ en ‘Verhoudingen’ meestal wel een basisrekenmachine gebruiken, maar bij ‘Meten en meetkunde’ en ‘Informatieverwerking’ vaak niet.
2. Eerste fase van het examen: Bij sommige centrale examens (met name wiskunde) is er een onderdeel zonder rekenmachine. Dit geldt met name voor:
• VMBO wiskunde (eerste 30 minuten)
• HAVO wiskunde A (eerste onderdeel)
• VWO wiskunde A (eerste 60 minuten)
3. Specifieke schoolregels: Sommige scholen hanteren strengere regels dan het landelijk beleid. Bijvoorbeeld:
• Bij schoolexamens mag soms alleen een basisrekenmachine zonder geheugenfunctie gebruikt worden.
• Grafische rekenmachines zijn vaak verboden bij niet-wiskunde vakken (bijv. economie).
• Programmeerbare rekenmachines (zoals de TI-84 Plus) zijn bijna altijd verboden bij rekentoetsen.

Welke rekenmachine mag je wel gebruiken?

Als rekenmachines zijn toegestaan, gelden vaak strikte eisen aan het type. Hier een overzicht:

Type rekenmachine	Toegestaan bij	Voorbeelden	Opmerkingen
Basisrekenmachine	Alle niveaus (behalve wiskunde B VWO)	Casio MX-8S, Texas Instruments TI-15	Geen geheugenfunctie, geen grafische weergave
Wetenschappelijke rekenmachine	VMBO TL, HAVO, VWO (wiskunde A/C)	Casio fx-82MS, Sharp EL-W531	Mag sinus/cosinus/tangens functies hebben
Grafische rekenmachine	Alleen VWO wiskunde B	Texas Instruments TI-84 Plus, Casio fx-CG50	Ook toegestaan bij centraal examen
Programmeerbare rekenmachine	Niet toegestaan	TI-89, HP Prime	Verboden bij alle centrale examens

Veelgemaakte fouten en tips

Studenten maken vaak dezelfde fouten als het gaat om rekenmachines bij de rekentoets. Hier zijn de meest voorkomende valkuilen en hoe je ze kunt vermijden:

• Verkeerd type rekenmachine meenemen: Controleer altijd de officiële lijst met toegestane rekenmachines op de website van het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Een grafische rekenmachine bij HAVO wiskunde A kan bijvoorbeeld tot diskwalificatie leiden.
• Geheugen niet wissen: Bij sommige examens moet je aantonen dat het geheugen van je rekenmachine leeg is. Leer hoe je dit doet voor jouw specifieke model.
• Verkeerde instellingen: Zorg dat je rekenmachine is ingesteld op:
• Graden (DEG) in plaats van radialen (RAD) voor goniometrie
• Komma als decimale scheidingsteken (bijv. 3,14 in plaats van 3.14)
• Wetenschappelijke notatie uitgeschakeld (tenzij gevraagd)
• Tijdsmanagement: Bij examens waar je eerst zonder en later met rekenmachine werkt, besteed niet te veel tijd aan het eerste deel. Een goede vuistregel is:
• VMBO: max. 30 minuten voor het deel zonder rekenmachine
• HAVO/VWO: max. 45 minuten voor het deel zonder rekenmachine
• Reservebatterijen vergeten: Een lege rekenmachine tijdens het examen is een ramp. Neem altijd reservebatterijen mee (en weet hoe je ze moet vervangen!).

Historische ontwikkeling van de regels

De regels rondom rekenmachines bij de rekentoets zijn door de jaren heen veranderd. Hier een overzicht van belangrijke wijzigingen:

• Voor 2015: Grafische rekenmachines waren bij bijna alle examens toegestaan, inclusief HAVO wiskunde B. Dit leidde tot discussies over oneerlijke voordelen.
• 2015-2018: Strengere regels geïntroduceerd. Grafische rekenmachines alleen nog toegestaan bij VWO wiskunde B. Basisrekenmachines verplicht voor VMBO rekenen.
• 2019: Nieuwe rekentoets 3F geïntroduceerd voor MBO. Hierbij is een basisrekenmachine toegestaan bij bepaalde onderdelen, maar niet bij alle opgaven.
• 2021: Als gevolg van de coronacrisis werden tijdelijke aanpassingen doorgevoerd, zoals het toestaan van digitale rekenmachines bij online examens. Deze regel is in 2023 weer ingetrokken.
• 2024: Vanaf dit jaar gelden strengere controles op het type rekenmachine. Scholen zijn verplicht om voor het examen te controleren of rekenmachines voldoen aan de eisen.

Alternatieven als je geen rekenmachine mag gebruiken

Als je geen rekenmachine mag gebruiken bij de rekentoets, zijn er gelukkig technieken om toch snel en nauwkeurig te rekenen:

1. Hoofdrekenen: Oefen met:
• Procenten berekenen (bijv. 20% van 150 = 30)
• Breuken vereenvoudigen (bijv. 12/18 = 2/3)
• Kwadraten onthouden (tot 20²)
2. Schriftelijk rekenen: Leer de klassieke methodes:
• Staartdeling voor delingen
• “Honderdveld” voor vermenigvuldigen
• Cijferend optellen/aftrekken
3. Benaderingen: Gebruik afrondingen om snel een antwoord te vinden:
• π ≈ 3,14 (of 22/7 voor nauwkeuriger)
• √2 ≈ 1,414
• √3 ≈ 1,732
4. Gebruik van formules: Leer belangrijke formules uit je hoofd, zoals:
• Kwadratische formule: x = [-b ± √(b² – 4ac)] / 2a
• Pythagoras: a² + b² = c²
• Renteformule: Eindbedrag = Startbedrag × (1 + r/n)^(nt)

Veelgestelde vragen

Vraag: Mag ik mijn telefoon als rekenmachine gebruiken tijdens de rekentoets?

Antwoord: Nee, telefoons zijn altijd verboden tijdens examens, ook als rekenmachine. Dit geldt ook voor smartwatches en andere elektronische apparaten.

Vraag: Wat als mijn rekenmachine kapot gaat tijdens het examen?

Antwoord: Meld dit direct aan de surveillant. Scholen zijn verplicht om reserve-rekenmachines beschikbaar te hebben. Je mag meestal even de tijd nemen om over te schakelen.

Vraag: Mag ik een rekenmachine lenen van een klasgenoot?

Antwoord: Alleen als dit van tevoren is goedgekeurd door de school. Tijdens het examen zelf mag je geen spullen uitwisselen met andere kandidaten.

Vraag: Gelden dezelfde regels voor herkansingen?

Antwoord: Ja, bij centrale herkansingen gelden dezelfde regels als bij het originele examen. Bij schoolexamens kunnen de regels verschillen – vraag dit na bij je docent.

Vraag: Mag ik een rekenmachine met zonnecellen gebruiken?

Antwoord: Ja, zolang het een toegestaan model is. Zorg wel dat de batterij niet leeg is, want zonnecellen alleen zijn vaak niet voldoende voor langdurig gebruik.

Conclusie: Bereid je goed voor!

Het gebruik van een rekenmachine bij de rekentoets hangt af van meerdere factoren: je onderwijsniveau, het type examen, het examenjaar en soms zelfs je specifieke school. De belangrijkste tips:

• Controleer minstens 2 weken voor het examen welke rekenmachine je mag gebruiken via de officiële kanalen (CvTE, Duck of je school).
• Oefen met de rekenmachine die je gaat gebruiken, zodat je vertrouwd bent met alle functies.
• Neem altijd reservebatterijen mee en weet hoe je ze moet vervangen.
• Als je twijfelt, vraag het na bij je docent of examencoördinator – liever één keer te veel gevraagd dan verrast worden tijdens het examen!
• Oefen ook zonder rekenmachine, want bij veel examens is er een deel waar je geen rekenmachine mag gebruiken.

Met deze informatie ben je goed voorbereid op de rekentoets. Succes met je examen!